Editie april 2016

 

Taaltechnologie kan ouderen een helpende hand bieden
Rubriek: 
Auteur: 
Jan Willem Bloemen

Met taaltechnologie prettig oud worden

Taaltechnologie kan ouderen een helpende hand bieden

 

Oud, iedereen wil het worden, niemand wil het zijn. Maar wellicht verandert dat in de toekomst. Bijvoorbeeld omdat ook taaltechnologie ouderen kan helpen zelf de regie over hun leven te houden. In een workshop werden onlangs de mogelijkheden verkend. Acht ideeën op een rij.

1. De virtuele vakantie

Nog een keer die Moezelreis beleven of de fietstocht langs Franse kastelen. Als mensen vanwege mobiliteitsproblemen niet meer gemakkelijk met vakantie kunnen, kunnen zij met vrienden van voorgaande vakanties op hetzelfde moment afspreken in een virtuele ruimte, herinneringen ophalen en gesprekken met elkaar aanknopen.

2. Goedemorgen deze morgen

Een apparaatje in huis waartegen je iedere ochtend even wat moet zeggen. Het apparaat herkent de stem. Wanneer er ’s ochtends niets wordt gezegd, stuurt het apparaat een signaal en kan iemand komen kijken of er misschien iets mis is.

3. De praatagenda

Een agenda die praat en mensen instructies geeft over wat ze op een dag moeten doen. Bijvoorbeeld: hun medicijnen innemen, de vuilnisbakken buiten zetten en de televisie aanzetten voor het journaal.

4. Vertaalhulp

Praten met Ebony en Gerald in Australië. Sommige ouderen hebben kleinkinderen in het buitenland die geen Nederlands spreken en verstaan. Taaltechnologie kan dan goed helpen om automatisch te vertalen en zo te helpen met de communicatie.

5. Vraaggestuurde handleidingen

Een snelle configuratie, streamen via de iCloud, een compatibel apparaat en een optionele optische digitale geluidskabel. Veel ICT-handleidingen staan vol vaktermen. Draai het om: laat een apparaat aan de gebruiker vragen stellen. Het begint bij ‘Weet je er al iets van’ en pas na een ‘ja’ volgen langzaamaan wat vaktermen. Is het antwoord ‘nee’, dan krijgt de gebruiker eerst een uitgebreidere introductie.

6. De slimme koelkast

Een koelkast die aan de gebruiker vraagt wat hij nodig heeft en vervolgens automatisch de daarvoor benodigde etenswaren bestelt bij de supermarktbezorgservice. Zo’n slimme koelkast kan natuurlijk ook aan de gebruiker vertellen dat hij vandaag iets moet nuttigen, omdat het anders over de houdbaarheidsdatum heen is.

7. De persoonlijke noot

Robots met persoonlijkheid. Bijvoorbeeld: ze hebben een herkenbare vorm, zijn menselijk of dierlijk en houden van meezingprogramma’s op tv en volksmuziek. Op het moment dat iemand een robot aanschaft, beoordeelt hij welke het beste bij hem past. Het apparaat spreekt ook op een bepaalde manier: de eigenaar die is opgegroeid in Limburg, hoort in de robot het Limburgse accent terug.

8. Pratende foto’s

Weet je nog, de bruiloft van ome Jan en tante Sjaan en de zomervakantie in Oostende? De foto’s staan op het dressoir. Daaraan kan geluid worden gekoppeld, de muziek van de eerste dans op de bruiloft, de kabbelende golven van de Noordzee, een gesproken herinnering. Zo komen objecten tot leven, ze laten hun geluid horen als mensen langslopen.

Taaltechnologie

Taaltechnologie is het algemene woord voor allerlei technieken waarmee de computer communiceert met zijn gebruiker door middel van menselijke taal. Om nieuwe toepassingen ook in het Nederlands op de markt te kunnen brengen, moeten ontwikkelaars ook voor onze taal over de nodige data kunnen beschikken. Daarom stimuleert de Taalunie dat publieke en private data zo veel mogelijk vrij beschikbaar worden gesteld.

Samen met Kennisland organiseerde de Taalunie een creatieve workshop Taal en Toegang over de rol van taaltechnologie in de levens van senioren. Kennisland bracht eerst de leefwereld en de behoeften van deze doelgroep in kaart. Vervolgens dachten technologen, ontwerpers en ouderen tijdens de workshop samen na over hoe taaltechnologie kan worden ingezet voor nieuwe toepassingen voor ouderen.  

De Taalunie neemt de ideeën uit de workshop mee in haar verdere beleidsontwikkeling, onder meer in een nieuw plan voor het gebruik van taaltechnologie. Lees op de website van Kennisland een verslag van de bijeenkomst.